Het realiseren van een veilige en rechtvaardige samenleving is een complex probleem dat iedereen aangaat: de burger, private instanties, federale, regionale en lokale overheden.

Hierdoor dreigt evenwel een versnippering te ontstaan van initiatieven gericht op de aanpak van criminaliteit, overlast en verkeersveiligheid. Vanuit haar kerntaak inzake veiligheid heeft de federale overheid dan ook sinds 2000 overkoepelende veiligheidsplannen uitgewerkt (het Federale Veiligheids- en Detentieplan in 2000 en de Kadernota Integrale Veiligheid in 2004).

Kadernota Integrale Veiligheid 2004

De leidraad voor deze overkoepelende veiligheidsplannen is een integrale aanpak van veiligheid (over verschillende beleidsdomeinen heen) en het geïntegreerd (op elkaar afgestemd) werken van de verschillende betrokken actoren. Dit doorheen de veiligheidsketen gaande van preventie, reactie tot nazorg en rekening houdend met internationale en Europese ontwikkelingen. De Kadernota Integrale Veiligheid van 2004 heeft de verdienste gehad dat de federale regering een meer omvattende visie ontwikkelde op het veiligheidsbeleid en dat de betrokken actoren de beleidsprioriteiten kenden. Hiermee konden ze rekening houden bij de opmaak van de eigen strategische en operationele plannen, waaronder bijvoorbeeld het Nationaal Veiligheidsplan van 2004 en de Zonale Veiligheidsplannen van 2004-2007 van de politie. De nood aan een overkoepelend beleidskader werd overigens ook benadrukt in het verslag van het Rekenhof van 2005 inzake het Nationaal Veiligheidsplan. Daarnaast werden in uitvoering van de kadernota ook nieuwe samenwerkingsverbanden opgezet tussen actoren.

Daarom werd in 2007 een voorstel van nieuwe kadernota uitgewerkt door de betrokken beleidsdiensten (de Dienst voor het Strafrechtelijk beleid - FOD Justitie, de Algemene Directie Veiligheid en Preventie - FOD Binnenlandse Zaken, en het Directoraat-generaal Mobiliteit en Verkeersveiligheid - FOD Mobiliteit en Vervoer). Deze kon door de betrokken ministers van Justitie, Binnenlandse Zaken en Mobiliteit en Vervoer echter niet politiek worden gerealiseerd. Een nieuw Nationaal Veiligheidsplan 2008-2011 werd wel gerealiseerd, waarin eveneens een aanzet werd gegeven tot een integraal veiligheidsbeleid.

Een integrale veiligheidsbenadering moet zodoende worden gezien als een werk van lange adem waarin stapsgewijs naar vooruitgang moet worden gestreefd. Er blijven voor een integrale veiligheidsbenadering dan ook nog vele uitdagingen bestaan, zie hierover: A. RAES, D. REYNDERS en T. VAN WYNSBERGE, “Vijftien jaar Dienst voor het Strafrechtelijk beleid: evoluties en uitdagingen”, in A. RAES, S. THOMAES, S. DE KEULENAER, J.-F. MINET (eds.), Congresboek. Strafrechtelijk beleid. Beleidsvoering: evoluties en uitdagingen, in publicatie.