In 2006 kende de strijd tegen partnergeweld een grote doorbraak met de invoering van de gemeenschappelijke omzendbrief van de minister van Justitie en het College van procureurs-generaal nr. COL 4/2006. Het streefdoel is een kwaliteitsvolle eerste tussenkomst en opvolging door de politie, met adequate doorverwijzing en afhandeling op parketniveau.

Hoewel de omzendbrief zich richt tot de politionele en justitiële actoren, stelt ze een multidisciplinaire aanpak voorop, waarbij alle actoren uit de gerechtelijke, medische, psychologische en sociale wereld gemobiliseerd worden. Een goede samenwerking tussen politie, parket en hulpverlening is dus onontbeerlijk.

Evaluatie van de aanpak van partnergeweld

De omzendbrief voorziet in een periodieke evaluatie door het College van procureurs-generaal met de steun van de Dienst voor het Strafrechtelijk beleid (DSB). De DSB verzamelde en analyseerde de verschillende actieplannen die per gerechtelijk arrondissement moeten opgemaakt worden. Daarna volgden een grondige bevraging van alle procureurs des Konings, referentiemagistraten, korpschefs van de lokale politie en de referentieambtenaren en een analyse van de resultaten. Daarenboven verzamelde de DSB verschillende rapporten van externe partners waarin diezelfde omzendbrief (deels) geëvalueerd werd.

De resultaten uit eigen en externe analyses werden voorgesteld en besproken op twee ontmoetingsdagen in juni 2008 en april 2009, die werden georganiseerd door het Nationaal Forum voor het Slachtofferbeleid met de medewerking van de DSB. De belangrijkste opmerkingen uit deze discussies werden uiteraard meegenomen in de evaluatie.

Een van de grootste hindernissen voor de toepassing van de omzendbrief in het algemeen en de samenwerking tussen politie, parket en hulpverlening in het bijzonder, is het gebrek aan middelen bij de betrokken diensten. Hierdoor besloot de DSB om in het najaar van 2009 de actoren op het terrein te bevragen over de werkingsmiddelen.

De voornaamste resultaten uit al deze stappen werden in een syntheseverslag gebundeld. Dat rapport verwijst naar de omzendbrief COL 4/06, maar bevat ook elementen voor een ruimere evaluatie van de aanpak van partnergeweld. Deze synthese kan als uitvalsbasis dienen voor eventuele beleidswijzigingen, maar komt ook van pas om alle terreinactoren te sensibiliseren rond de aanpak van partnergeweld.

De Veiligheidsconferentie te Antwerpen

De aanpak van partner- of intrafamiliaal geweld leeft in België. De verschillende studiedagen of colloquia getuigen hiervan. Onlangs was de DSB te gast op de vierde veiligheidsconferentie van de provincie Antwerpen, waarbij de focus lag op kinderen binnen situaties van intrafamiliaal geweld.

De DSB presenteerde, aan de hand van het syntheserapport, de voornaamste resultaten uit de grondige evaluatie van de omzendbrief COL 4/06. Deze veiligheidsconferentie was een uitgelezen kans om de samenwerking tussen politie, parket en hulpverlening en de doorverwijzing van slachtoffers en daders in de verf te zetten. Uit de evaluatie blijkt immers dat deze samenwerking, die van groot belang is in de bescherming van kinderen, voor verbetering vatbaar is.

In andere werkgroepen werd het debat verder gevoerd. Mevrouw Pascale Franck blikte terug op 19 jaar provinciale werking rond geweld en slachtofferbeleid en de Nederlandse beleidsdeskundige voor huiselijk geweld, de heer Hans Janssen gaf zijn kijk op het Belgische beleid.

Het Nationaal Actieplan Partnergeweld

Het is duidelijk dat de aanpak van partnergeweld niet alleen een taak van politie en parket is. Om alle acties in de aanpak van partnergeweld tussen de verschillende beleidsactoren te coördineren, is er sinds 2001 een Nationaal Actieplan Partnergeweld (NAP). Het eerste actieplan (2001-2003) was ruimer gericht op geweld tegen vrouwen. Het tweede (2004-2007) en het derde (2008-2009) actieplan waren specifiek gericht op partnergeweld. Het NAP 2004-2007 was overigens een directe aanleiding tot de opmaak van de omzendbrief COL 4/06.

Deze actieplannen worden gecoördineerd door het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen. De voorbereiding van een vernieuwd NAP (2010-2014), waaraan de DSB heeft deelgenomen, is afgerond en wordt voorgelegd aan een interministeriële conferentie tussen de federale, de gemeenschaps- en gewestregeringen. Het actieterrein van dit laatste NAP werd verruimd tot partnergeweld, gedwongen huwelijken, eergerelateerd geweld en genitale verminking bij vrouwen.

Wat brengt de toekomst?

Behalve de inwerkingtreding van een nieuw NAP, staan er in de nabije toekomst nog een aantal werkzaamheden rond partnergeweld op de agenda. Binnen het College van procureurs-generaal werd in verschillende werkgroepen gediscussieerd over eventuele aanpassingen van de omzendbrief nr. COL 4/06. De rapporten van de DSB, die actief deelneemt aan deze werkgroepen, komen hierbij van pas.

Bovendien staat het thema van intrafamiliaal geweld (en partnergeweld) verder in de kijker onder het Belgische voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie.

Geweld in de privéomgeving blijft één van de meest voorkomende geweldsvormen in onze samenleving. Hoewel het taboe rond partnergeweld langzaam doorbroken wordt, blijven er grote uitdagingen voor preventie, sensibilisering, adequate opvang en begeleiding van slachtoffers en daders en een duidelijke strafrechtelijke aanpak.

Voor meer informatie:

• VAN LIEMPT en B. VERMEULEN, Evaluatie van de COL 4/2006 van de Minister van Justitie en het College van Procureurs-generaal betreffende het strafrechtelijk beleid inzake partnergeweld, Dienst voor het Strafrechtelijk beleid, Brussel, juni 2007

• K. BERTELOOT, S. SIVRI, M. BROUCKER, D. REYNDERS en F. GAZAN, Analyse van de vragenlijsten met betrekking tot de gemeenschappelijke omzendbrief COL 4/2006 van de Minister van Justitie en het College van Procureurs-generaal betreffende het strafrechtelijk beleid inzake partnergeweld, Dienst voor het Strafrechtelijk beleid, Brussel, december 2009, 113 p

• K. BERTELOOT, I. DECLERQ, M. BROUCKER, D. REYNDERS en F. GAZAN, Analyse van de bevraging inzake de werkingsmiddelen ter uitvoering van omzendbrief nr. COL 4/2006, Dienst voor het Strafrechtelijk beleid, Brussel, december 2009, 64 p

• K. BERTELOOT, S. SIVRI, M. BROUCKER, D. REYNDERS en F. GAZAN, Syntheseverslag. Evaluatie van de gemeenschappelijke omzendbrief COL 4/2006 van de Minister van Justitie en het College van Procureurs-generaal betreffende het strafrechtelijk beleid inzake partnergeweld, Dienst voor het Strafrechtelijk beleid, Brussel, december 2009, 52 p

De verschillende rapporten zijn in een elektronisch versie bij de DSB te verkrijgen.

Contactpersoon: Karel Berteloot, 02/542.74.15